Mantelzorgen, wat is dat en hoe gaat dat?

In de klassieke of oorspronkelijke betekenis is mantelzorgen: langdurige en onbetaalde zorg voor een chronisch zieke, gehandicapte of hulpbehoevende naaste. Niet omdat je ervoor betaald krijgt, maar uit liefde. Helemaal belangenloos.

Mantelzorgen begint vaak met een paar uurtjes per week, die goed zijn te combineren met werk en privé. Denk aan de ondersteuning bij de huishoudelijke taken voor een vader of moeder die wat minder zelf kan doen. De taken breiden zich meestal geleidelijk en bijna ongemerkt uit, waardoor er steeds meer van de mantelzorger wordt gevraagd. Intensieve mantelzorg kan emotioneel zeer belastend zijn.

Stand van het mantelzorgen

Er zijn ruim vier miljoen mantelzorgers in Nederland. Van hen heeft vijf op elke zes een betaalde baan, meestal voor 32 uur per week of meer. Twee op de vijf werkende mantelzorgers (40%) helpt vaak of altijd op dagen dat ze moeten werken, drie op elke vijf (60%) doet dat soms. En 11 procent van mensen die ook op werkdagen helpen, moet minstens eenmaal per week het werk onderbreken vanwege de mantelzorgtaak. Soms moet dat elke dag. Tendens bij al deze cijfers: stijgend.

Wat willen mantelzorgers?

Mantelzorgers vragen zelf niet makkelijk om hulp. Ze willen niemand tot last zijn of onderschatten hun eigen behoefte aan ondersteuning. Soms kan een netwerk van ondersteuners helpen, familie en kennissen en soms ook professionele hulpverleners voor tijdelijke vervanging of zwaardere zorgtaken.

Mantelzorgen en werken

Mantelzorgers die werken willen graag blijven werken. Maar dan graag met flexibele werktijden, meer mogelijkheden om thuis te kunnen werken en meer (betaald) verlof. Ook willen ze graag professionele hulp bij de zorg zelf, en een helpende hand bij regelwerk en administratie. Vaak durven werknemers niet met hun werkgever te bespreken dat ze ook mantelzorger zijn. Hierdoor begrijpen veel werkgevers niet goed waarom iemand zo vaak vrij vraagt, problemen heeft met roosters, indelingen, vervanging en overwerk.

Onverwacht een dag vrij nemen voor mantelzorg kan bij de meeste werkgevers nog wel. Maar zelf werktijden indelen om mantelzorg makkelijker te combineren met werk vindt de helft van de werkgevers lastig. Korter werken kunnen of willen de meeste mantelzorgende werknemers niet. Hierdoor gaat de mantelzorg ten koste van de vrije tijd, en soms ook van de gezondheid. Combinatieproblemen dragen bij aan het oplopend verzuim onder mantelzorgende werknemers, vooral bij langdurige intensieve mantelzorg. En mantelzorg heeft de neiging om vanzelf intensiever te worden.

Mantelzorgen en kosten

Mantelzorgers maken vaak hoge kosten. Zoals kinderen die naar hun ouders in een andere woonplaats moeten reizen, of voor het vervoer van degene die zorg nodig heeft. Ook hebben mantelzorgers vaak een hoge telefoonrekening en betalen ze mee aan de eigen bijdrage voor zorg. Voor bijna een derde van de mantelzorgers zijn al dit soort mantelzorgkosten samen hoger dan honderd euro per maand. Meer informatie over de mogelijke vergoedingen voor mantelzorgers geeft Mezzo.

Meer informatie

Mantelzorgers weten vaak zelf niet goed waar ze hulp en informatie kunnen krijgen. MantelzorgNL, een belangenvereniging van mantelzorgers (voorheen Mezzo) heeft veel praktische informatie. De Stichting Werk en Mantelzorg geeft meer informatie over de betere manieren om werken en mantelzorgen beter te laten aansluiten. Op het werk kan HR of de werkgever zijn mantelzorgers wijzen op verlofregelingen die goed aansluiten bij mantelzorg, zoals calamiteitenverlof en zorgverlof.

Let op:

De gegevens in dit dossier zijn ontleend aan tientallen doorgaans zeer betrouwbare bronnen. Toch kan Earnest geen enkele aansprakelijkheid aanvaarden voor eventuele onjuistheden, of gevolgschades die hieruit kunnen ontstaan. Deze informatie verandert vaak, en veel. Daarom is alleen de online-versie van dit dossier actueel.